Wprowadzenie
Nieżyt żołądkowo-jelitowy o ostrym przebiegu jest jedną z najczęstszych chorób niemowląt i małych dzieci. Co roku w USA z tego powodu przyjmowanych jest do szpitala 9/1000 dzieci do 5. roku życia, a w krajach rozwijających się jeszcze więcej (np. w Chinach 26/1000 dzieci do 5. rż.).
Podstawową metodą leczenia nieżytu żołądkowo-jelitowego o ostrym przebiegu jest nawadnianie. Od lat 70. XX wieku zaleca się nawadnianie drogą enteralną. Pomimo tych zaleceń oraz badań potwierdzających skuteczność takiego postępowania (p. Med. Prakt. Pediatr. 3/2002, s. 81 – przyp. red.) dzieci chore na nieżyt żołądkowo-jelitowy o ostrym przebiegu często są przyjmowane do szpitala i nawadniane dożylnie. Wynika to prawdopodobnie z przekonania wielu lekarzy o mniejszej skuteczności nawadniania enteralnego.
Pytanie kliniczne
Czy nawadnianie enteralne stosowane u dzieci do 15. roku życia chorych na nieżyt żołądkowo-jelitowy o ostrym przebiegu jest tak samo skuteczne i bezpieczne jak nawadnianie dożylne?
Metodyka
metaanaliza badań z randomizacją lub pseudorandomizacją
Dobór badań
Analizą objęto badania porównujące skuteczność i bezpieczeństwo dwóch metod – nawadniania enteralnego i nawadniania dożylnego – stosowanych w leczeniu nieżytu żołądkowo-jelitowego o ostrym przebiegu, trwającego =300 mOsm/l), w 2 – płyn o zmniejszonej osmolarności (=<270 mOsm/l), a w pozostałych 4 – oba rodzaje płynów nawadniających.
Leczenie było nieskuteczne u 4% dzieci nawadnianych enteralnie (95% CI: 3-5); w podgrupie nawadnianej przez zgłębnik dożołądkowy – u 3,3%, a drogą doustną – u 4,7% dzieci.
W grupie, w której stosowano nawadnianie enteralne, w porównaniu z grupą nawadnianą dożylnie stwierdzono:
- mniejsze ryzyko poważnych działań niepożądanych łącznie we wszystkich badaniach (RR: 0,36; 95% CI: 0,14-0,89) i w badaniach przeprowadzonych w krajach rozwijających się, natomiast w krajach rozwiniętych ryzyko poważnych działań niepożądanych było podobne;
- skrócenie czasu hospitalizacji (śr. o 21 h; 95% CI: 8-35; 5 badań);
- podobne zwiększenie masy ciała do momentu wypisania ze szpitala (9 badań);
- podobny czas utrzymywania się biegunki (8 badań), a w podgrupie, w której stosowano nawadnianie przez zgłębnik dożołądkowy albo doustnie i przez zgłębnik dożołądkowy, skrócenie czasu utrzymywania się biegunki (śr. o 23 h; 95% CI: 11-36; 3 badania);
- większą akceptację rodziców dla sposobu leczenia.
Wniosek
Nawadnianie enteralne stosowane u dzieci do 15. roku życia chorych na nieżyt żołądkowo-jelitowy o ostrym przebiegu jest co najmniej tak samo skuteczne jak nawadnianie dożylne, skraca czas hospitalizacji i zmniejsza ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych.
Opracowali: dr med. Przemko Kwinta,
dr med. Bożena Dubiel
Konsultowała dr hab. med. Hanna Szajewska
Klinika Gastroenterologii i Żywienia Dzieci AM w Warszawie
Komentarz
Wprowadzenie doustnych płynów glukozo-elektrolitowych do leczenia chorób przebiegających z biegunką słusznie uznawane jest za jedno z najważniejszych osiągnięć medycyny w XX wieku.[1] Mimo to ta prosta, bezpieczna i tania metoda leczenia, od lat zalecana przez liczne towarzystwa naukowe,[2,3,4] nadal nie jest powszechnie stosowana. Należy mieć nadzieję, że wyniki przedstawionej powyżej metaanalizy ostatecznie przekonają sceptyków do tej formy leczenia i nawadnianie enteralne będzie częściej stosowane. Wyniki analizy dowodzą bowiem, że nawadnianie doustne lub przez zgłębnik dożołądkowy jest co najmniej tak samo skuteczne jak nawadnianie dożylne, skraca czas hospitalizacji i zmniejsza ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Na każde 25 dzieci nawadnianych enteralnie tylko u jednego konieczne było wprowadzenie dodatkowego nawadniania dożylnego.
Podczas czytania komentowanej pracy nasunęło mi się kilka spostrzeżeń. Po pierwsze, w większości badań włączonych do analizy oceniano standardowy doustny płyn nawadniający (Na – 90 mmol/l, osmolarność ok. 311 mOsm/l). Obecnie w krajach rozwiniętych zaleca się stosowanie płynów o zmniejszonej osmolarności (Na – 60 mmol/l, osmolarność <270 mOsm/l). Wydaje się prawdopodobne, że skuteczność nawadniania enteralnego z zastosowaniem płynów o zmniejszonej osmolalności (takich jak dostępny w Polsce doustny płyn nawadniający Gastrolit) może być jeszcze większa. Metaanaliza z Cochrane Library5 wykazała, że u dzieci hospitalizowanych z powodu ostrej biegunki płyny o zmniejszonej osmolarności w porównaniu z płynem standardowym zmniejszają ryzyko niepowodzenia leczenia i konieczności nawadniania dożylnego, zmniejszają objętość stolca w pierwszych 24 godzinach leczenia oraz częstość wymiotów (p. także Med. Prakt. Pediatr. 5/2001, s. 145 – przyp. red.). Wyniki analizy dotyczą przede wszystkim dzieci z odwodnieniem będącym następstwem biegunki, nie dają natomiast podstaw do wnioskowania o skuteczności nawadniania enteralnego u chorych z ostrym nieżytem żołądkowo-jelitowym przebiegającym z wymiotami. Nie można wykluczyć, że skuteczność nawadniania doustnego w takim przypadku będzie mniejsza. Warto jednak przypomnieć, że wymioty nie są przeciwwskazaniem do stosowania doustnych płynów nawadniających, choć należy przestrzegać zasady nawadniania częstego i małymi porcjami.
Ostatnia uwaga dotyczy możliwości nawadniania przez zgłębnik dożołądkowy. Ten popularny w niektórych krajach Europy Zachodniej sposób w Polsce jest rzadko stosowany. W świetle wyników przedstawionej metaanalizy być może warto rozważyć korzystanie również z tej metody (zamiast nawadniania drogą dożylną) w przypadkach, gdy nawadnianie doustne sprawia trudności.
dr hab. med. Hanna Szajewska
Klinika Gastroenterologii i Żywienia Dzieci AM w Warszawie
Piśmiennictwo do komentarza
1. Water with sugar and salt. Lancet, 1978; 2: 300-301
2. The treatment of diarrhea. A manual for physicians and other senior health workers; WHO/CDR/95.3. World Health Organization, Geneva, 1995
3. Provisional Committee on Quality Improvement, Subcommittee on Acute Gastroenteritis. Practice parameter: the management of acute gastroenteritis in young children. Pediatrics, 1996; 97: 424-435
4. Walker-Smith J.A., Sandhu B.K., Isolauri E. i wsp. Recommendation for feeding in childhood gastroenteritis. Guidelines prepared by the ESPGAN Working Group on Acute Diarrhoea. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr., 1997; 24: 619-620
5. Hahn S., Kim Y., Garner P. Reduced osmolarity oral rehydration solution for treating dehydration caused by acute diarrhoea in children. The Cochrane Library, Issue 2, 2004. Chichester, UK: John Wiley & Sons, Ltd. (ostatnia aktualizacja: 19 września 2001)

Reklama
recykling
odpady
utylizacja
wyposażenie łazienek
kolagen
kolagen naturalny
zmarszczki
trądzik
blizny
rozstępy
kosmetyka
hale stalowe
solarium
uzdatnianie wody
filtry do wody
kajaki
spływy kajakowe
domofony
wideodomofony
telewizja przemysłowa CCTV

odpady przemysłowe
surowce wtórne
odpady niebezpieczne
recykling
odbiór odpadów
odpady
utylizacja
półka łazienkowa
wieszak łazienkowy
uchwyt do papieru toaletowego
mydelniczka
wyposażenie łazienek
przeciski
zawiesia łańcuchowe
zawiesia pasowe
zawiesia
szkicowniki
passepartout
chodniki
dywany
dywan
paleciaki
narzędzia ręczne
stacja diagnostyczna
smarownica
nussbaum
wyważarka
diagnostyka
texa
podnośnik
wyposażenie warsztatów
owiewki samochodowe
owiewki
kolagen
kolagen naturalny
zmarszczki
trądzik
blizny
rozstępy
kosmetyka
doniczki ceramiczne
donice ceramiczne
doniczki
donice
spływy kajakowe
kajaki
hale stalowe
system astron
hale astron
roboty ziemne
rusztowania toruń
opaski zaciskowe
kołki rozporowe
linki holownicze
sznurek
pasy transportowe
metalizacja próżniowa
metalizacja
iluzjoniści
pokazy dla dzieci
pokazy iluzji
atrakcje dla dzieci
iluzjonista
sklep rowerowy
rowery
iluzjoniści
pokaz iluzji
iluzjonista
pokazy iluzji
lampy do solarium
solaria
solarium
kliny
wpusty
wpusty pryzmatyczne
koparka
koparko ładowarka
uzdatnianie wody
odwrócona osmoza
osmoza
filtry do wody
embossery
nbs
Jarosław Wybrański
EMV
DataCard
kajaki
spływy kajakowe
domofony
wideodomofony
telewizja przemysłowa CCTV
suwnice
żurawie
stoły podnośne
przenośniki
dźwigniki nożycowe